Dlaczego Polacy w swojej masie nie śpiewają – pytam Panią Monikę Kucińską, absolwentkę Wydziału Edukacji Muzycznej Akademii Muzycznej w Krakowie, Wydziału Wokalno-instrumentalnego Akademii Muzycznej w Katowicach, organizatorki życia muzycznego na niebywałą skalę.

Monika Kucińska: Zupełnie zaniechaliśmy edukacji muzycznej dzieci i młodzieży. Wychowanie muzyczne zostało wycofane ze szkół podstawowych. O czym tu mówić skoro w Polsce nie ma kierunku „śpiew solowy“ w Państwowych Szkołach Muzycznych  I stopnia (podstawowych) co jest ogromnym błędem. Śpiew klasyczny w Polsce istnieje tylko w PSM II st. i to od 16 roku życia. Dzieci, które są prawidłowo kształcone wokalnie od szkoły podstawowej osiągają lepsze wyniki niż te,które spotykają się ze śpiewem dopiero w szkole średniej.  Obserwując wokalne konkursy międzynarodowe stwierdziłam, że uczniowie 20 letni są już na bardzo zaawansowanym poziomie technicznym gdy tymczasem u nas w Polsce ci sami młodzi ludzie są dopiero na początku drogi, co spycha polską wokalistykę na dalszy plan. Poza tym nauka śpiewu jest najprostszą formą umuzykalnienia dziecka, nie wymagającą inwestycji w instrument. W Polsce nie ma ani jednego konkursu dla dzieci w śpiewie klasycznym za to jest sporo festiwali piosenek dziecięcych gdzie dzieci krzyczą do mikrofonu utwory odtwarzane z podkładu, o wątpliwych walorach artystycznych.

Prowadzi Pani Szkołę Wokalną w Zabierzowie według własnego programu. Czy mogłaby Pani podzielić się swoimi doświadczeniami.

Monika Kucińska: Chciałam uściślić, że Szkołę założyło Ogólnopolskie Stowarzyszenie Społeczno  - Kulturalne „Człowiek – Człowiekowi” – Organizacja pożytku Publicznego.  Szkoła ma charakter zawodowy, a jej celem jest zdobycie przez uczniów umiejętności wokalnych w zakresie śpiewu klasycznego i wiedzy ogólno muzycznej oraz przygotowanie najbardziej utalentowanych uczniów do egzaminów wstępnych na wydział wokalny do średniej szkoły muzycznej, Akademii Muzycznej oraz z zakresu emisji głosu i dyrygowania na Akademię Muzyczną i emisji głosu na  Wyższą Szkołę Teatralną.  Szkoła poprzez koncerty propaguje kulturę wysoką w środowisku, w którym działa oraz promuje gminę Zabierzów, gdzie ma swoją siedzibę. Szkoła umożliwia też praktyki zawodowe studentom akademii muzycznych różnych wydziałów. Organizuje co roku kilka koncertów z udziałem uczniów szkoły. Uczniowie biorą też udział w konkursach ogólnopolskich takich jak Konkursy Kolęd i Pastorałek w Będzinie , w Myślenicach itp. Szkoła przyjęła pierwszych uczniów we wrześniu 2008 r. Pełen kurs trwa 6 lat, nauka obejmuje śpiew solowy, kształcenie słuchu z zasadami muzyki i zespół wokalny. Uczniowie przygotowujący się na studia mają indywidualny tryb kształcenia dostosowany do wymogów wydziału na który zdają. Innowacyjność kształcenia polega na tym, że szkoła przyjmuje uczniów ze szkoły podstawowej kształcąc ich w śpiewie klasycznym. W metodzie, którą opracowałam próbuję połączyć współczesną wiedzę z metodyki kształcenia wokalnego wraz ze zdobyczami włoskich konserwatoriów barokowych, które wykształciły gwiazdy wszechczasów jak np. Farinellego. Uczniowie w mojej szkole śpiewają pieśni, arie starowłoskie i klasyczne.

Jakie ma Pani rezultaty:

Monika Kucinska: Obecnie w szkole kształci się kilkunastu uczniów. Przez 3,5 roku działalności jedna osoba dostała się na wydział wokalny PSM II st, a obecnie studiuje wokalistykę na AM w Krakowie, dwie osoby zostały przyjęte na wydział edukacji muzycznej AM w Krakowie, jeden uczeń został laureatem Ogólnopolskiego Konkursu Kolęd w Będzinie, dwukrotnie występował jako solista z Chórem PR i dokonał nagrań archiwalnych dla II Programu Polskiego Radia oraz był stypendystą Fundacji Sapere Auso.  Organizujemy   koncerty muzyki klasycznej z udziałem studentów oraz artystów zawodowych.

Co trzeba pilnie zrobić aby tytułowe pytanie naszej rozmowy straciło aktualność?

Monika Kucińska: Zmienić postrzeganie muzyki klasycznej przez dzieci. Byłam kiedyś w muzeum sztuki współczesnej w Stuttgarcie i widziałam tam prowadzone zajęcia dla grupy przedszkolnej z malarstwa współczesnego. Dzieci analizowały tzw. „bohomaz“. Byłam pod wrażeniem i zrozumiałam na tym przykładzie sukces edukacyjny tego narodu, gdzie w operze codziennie są spektakle przy pełnej widowni, a przecież są tam też inne instytucje kulturalne. Dzieci od najmłodszych lat są uczone rozumienia sztuki i wykształca się w nich potrzeba obcowania z nią na co dzień. Co świadczy o rozwoju cywilizacyjnym społeczeństwa? Jego kultura. W naszym kraju, szczególnie ostatnio obserwujemy niepokojące tendencje autodestrukcji naszego narodu. Zmniejsza się wszędzie dotacje na kulturę wysoką, zamyka szkoły i domy kultury, a ostatnią szokującą informacją jest projekt likwidacji jedynego zespołu zajmującego się dokumentowaniem dzieł polskich kompozytorów współczesnych, istniejącego od 60 lat Chóru Polskiego Radia w Krakowie. Ponoć nie ma pieniędzy. Niestety są rzeczy takie jak tożsamość narodowa w skład której wchodzi kultura i polska myśl intelektualna na którą nie ma ceny. Czy Anglicy wpadliby kiedykolwiek na pomysł likwidacji zespołów BBC? Wątpię. Postanowiłam coś zrobić w ramach moich możliwości - uczę dzieci śpiewu w nadziei, że te dzieci kiedyś dorosną i nie będą działały destruktywnie w stosunku do własnego narodu, ale zbudują społeczeństwo ludzi wykształconych i stojących na straży własnej kultury.

M o n i k a   K u c i ń s k a - absolwentka Wydziału Edukacji Muzycznej Akademii Muzycznej w Krakowie oraz Wydziału Wokalno-instrumentalnego Akademii Muzycznej w Katowicach w specjalności: śpiew solowy (sopran liryczno-koloraturowy). Od 1993 r. pracuje w Chórze Polskiego Radia na stanowisku artysty śpiewaka, od 1999 r. w Państwowej Szkole Muzycznej I st. im J. Żurawlewa w Bochni na stanowisku dyrygenta chóru i orkiestry dętej, a od 2000 r. w Szkole nr 6 Społecznego Towarzystwa Muzycznego w Krakowie na stanowisku nauczyciela śpiewu solowego. W 2006 r. założyła zespół muzyki dawnej Gaudium musicandi (artyści grający na historycznych instrumentach), z którym występowała w podwójnej roli: dyrygenta oraz solisty.  W 2006 r. wydała podręcznik metodyczny "Podstawy wiedzy wokalnej dla dyrygentów chóralnych i nauczycieli emisji głosu", który cieszy się uznaniem i uzyskał m.in. rekomendację głównego koordynatora programu Narodowego Centrum Kultury Śpiewająca Polska. W 2008 r. uzyskała stopień nauczyciela dyplomowanego. W trakcie pracy w Polskim Radiu brała udział w niezliczonej ilości koncertów i nagrań z najwybitniejszymi artystami. Jako pedagog przygotowała około 100 koncertów z zespołami, które prowadzi, jej uczniowie są laureatami ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów.  W 2011 r. otwarła  na Akademii Muzycznej  w Krakowie przewód doktorski z dyrygentury. Jest etatowym pracownikiem Chóru Polskiego Radia postawionego w stan likwidacji.

Rozmawiała: Grażyna Zamorska

Od Redakcji: Prosimy naszych Czytelników o przekazywanie 1% od podatków na bieżące potrzeby szkoły.